Jak zaczyna się poród? To pytanie zadaje sobie niejedna para oczekująca na narodziny dziecka. A niejedna osoba wokół zadaje pytanie dodatkowe, wywołujące niekiedy wiele emocji – kiedy zacznie się poród?

Nie ma jednej prawidłowej odpowiedzi na te dwa pytania. Poród zacznie się wtedy, kiedy będzie mógł się zacząć, czyli wówczas kiedy Dziecko jest gotowe do przyjścia na Ten świat (choć czasem mimo braku fizycznej gotowości Dziecko decyduje się rodzić przedwcześnie, co implikuje ogrom stresu i obaw rodziców o to, jak będzie wyglądać „jutro”), jak również wtedy kiedy Kobieta jest gotowa na poród.

Odpowiedź na pytanie „jak zaczyna się poród?” jest o tyle skomplikowana, że poród może zaczynać się bardzo różnie i znane są różne podziały rozpoczęcia porodu. Moim ulubionym podziałem jest ten, który skupia się na procesach fizjologii, czyli czy poród rozpoczyna się samoistnie czy przy pomocy. Często wykorzystuję opowieść o tym podziale w rozmowach z Kobietami, które zdecydowały się na współpracę ze mną podczas swojego porodu.

Bo poród może rozpocząć się spontanicznie od czynności skurczowej lub od odpłynięcia wód płodowych. I oba te sposoby są właściwe, pod warunkiem, że wszystko zaczyna się po skończonym 37 tygodniu ciąży. A czym właściwie jest ta sławna czynność skurczowa? To uczucie napinania i rozluźniania macicy (brzucha), podobna trochę do ćwiczeń izometrycznych mięśni. Rożnica polega na tym, że macica jest mięśniem niezależnym od naszej woli, podlegającym zarządzaniu przez autonomiczny układ nerwowy. Dodatkowo macica kurcząc się i rozkurczając pociąga za sobą otaczające tkanki, co poza samą siłą skurczu może potęgować odczuwane dolegliwości bólowe. Dodatkowym czynnikiem jest także nacisk Dziecka na szyjkę macicy, który także wpływa na odczuwane dolegliwości. Zazwyczaj można zaobserwować zmienną intensywność skurczy, zazwyczaj narastająco…

Inna sytuacja jest wtedy, kiedy przed wystąpieniem czynności skurczowej odpływają wody płodowe. Czynność skurczowa po odpłynięciu wód płodowych zazwyczaj zaczyna się w ciągu 24 godzin. Zazwyczaj, choć nienazwane. Według najnowszych rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego można czekać na czynność skurczową nawet do 72 godzin pod warunkiem monitorowania czynników zapalnych (jakim jest badanie CRP przeprowadzane co 8 godzin), choć indukcję porodu zaleca się do 48 godzin po odpłynięciu wód płodowych. To, kiedy pojechać do szpitala po odpłynięciu czystych wód płodowych (zazwyczaj mają półprzezroczysty białawy kolor) zależy od wyniku badania z pochwy i odbytu w kierunku GBS (według standardu opieki okołoporodowej badanie wykonuje się między 35 a 37 tygodniem ciąży). Jeśli wynik badania jest „negatywny”, czyli nie stwierdza się obecności GBS, to wtedy zgodnie z zaleceniami do szpitala można zgłosić się nawet około 8 godzin po odpłynięciu wód, ponieważ zaleca się podanie antybiotyku w celu ochrony Dziecka przed ewentualną infekcją wstępującą. Jeśli wynik jest „pozytywny”, czyli stwierdza się obecność GBS, należy zgłosić się do szpitala jak najszybciej, ponieważ konieczne jest podanie co najmniej dwóch dawek antybiotyku przeciwko GBS, który mógłby przeniknąć do Dziecka i spowodować wrodzone zapalenie płuc.

Istnieje także trzecia odpowiedź na pytanie „jak zaczyna się poród?” – jeśli do 10 dni po planowanym wyznaczonym terminie porodu „nic się nie dzieje” zachodzi wskazanie do tak zwanej indukcji porodu, czyli wywołania czynności skurczowej przy pomocy syntetycznej oksytocyny.

Tak jak naturalne rozpoczęcie porodu ma swój podział, tak i poród indukowany ma swoje podziały. Przede wszystkim należy wiedzieć, że indukcja porodu zaczyna się tzw. preindukcją czyli przygotowaniem szyjki macicy do czynności skurczowej i jej rozwierania. Możliwych jest kilka sposobów, z których najbardziej znany jest tzw. „balonik” czyli założenie cewnika Foley’a do szyjki macicy i jej mechaniczne rozszerzenie poprzez napompowanie cewnika roztworem soli fizjologicznej. Szyjka macicy chcąc „pozbyć się” uwierającego ją balonika przesyła sygnał do macicy, która zaczyna się kurczyć i rozkurczać powodując rozwieranie się szyjki do momentu aż balonik zostaje wypchnięty do pochwy. Proces ten zazwyczaj jest odczuwalny przez Kobietę i ma charakter podobny do skurczów macicy, choć zdania czy jest to to samo uczucie są podzielone (nie tylko w środowisku medycznym).

Rysunek wykonany ręką Pauliny z DesignHere

Następnie czynność skurczowa może zupełnie ustać i konieczne będzie podanie oksytocyny lub preindukcja porodu przeradza się w porodową czynność skurczową i podanie oksytocyny przestaje być konieczne. Kolejna metoda preindukcji porodu jest tzw. „tasiemka” (nazywana Cervidilem od nazwy handlowej), a która jest nasączona prostaglandynami, których celem jest rozmiękczenie szyjki macicy żeby odpowiednio przygotować ją do procesu rozwierania. Cervidil zaczyna działać po około kilku godzinach i tak samo jak w przypadku balonika czynność skurczowa może się wyciszyć i konieczne staje się podanie oksytocyny lub następuje przekształcenie się skurczy w porodową czynność skurczową. Podczas stosowania Cervidilu istnieje ryzyko tzw. przestymulowania czynności skurczowej, czyli zbyt intensywnych skurczy macicy, co da się odwrócić wyjmując wcześniej tasiemkę z pochwy.

Indukcja porodu czyli podanie oksytocyny następuje zazwyczaj następnego dnia po przeprowadzanej preindukcji, a w przypadku tasiemki co najmniej 6 godzin po jej usunięciu.

Jest jeszcze drugi podział, który wykorzystuję w edukacji „jak zaczyna się poród?”. Dotyczy on faz porodu i związanej z nimi czynności skurczowej. Wyróżnia się więc fazę utajoną, fazę aktywną, fazę wyciszenia i fazę parcia. Faza utajona charakteryzuje się długim czasem trwania (nawet kilka dni) i zazwyczaj skurczami odczuwanymi jako dyskomfort od czasu do czasu. W czasie tej fazy dochodzi do skracania się szyjki macicy i jej rozwierania od 0 do około 3 cm. Czasem faza utajona potrafi być bardzo odczuwalna i męcząca, co mogą potwierdzić niektóre Kobiety. Dlaczego tak się dzieje? Nie znam odpowiedzi na to pytanie i nie znalazłam jej jeszcze w żadnym źródle naukowym. Następna faza to aktywna faza porodu. Charakteryzuje się krótszym czasem trwania niż faza utajona (kilka do kilkunastu godzin) i rozwieraniem się szyjki macicy od 3 do około 7-8 cm. Czynność skurczowa jest regularna i nabiera na intensywności. Może zaczynać się od skurczy co około 10 minut (lub co 2 minuty) i obserwuje się skracanie czasu między skurczami, które trwają od 20 do 60 sekund. W tym czasie Dziecko mocno napiera główką na szyjkę macicy powodując jej rozwierania i dyskomfort w miednicy Kobiety. Następnie poród przechodzi w fazę spowolnienia, kiedy ciało Kobiety transformuje mięśnie krocza do kolejnej aktywnej fazy – parcia. Czasem można zaobserwować wyciszenie się czynności skurczowej lub skrócenie czasu trwania skurczy. Nasze Ciało zostało zaprogramowane żeby przed kolejnym wysiłkiem wziąć jeszcze jeden „głęboki oddech”. W tym czasie następuje dalsze rozwieranie się szyjki macicy i osiągamy magiczne 10 cm. Poród przechodzi w fazę parcia. Przy pomocy odruchów płynących z mięśni dna miednicy i siły skurczu macicy rodzi się Dziecko…